Eski Lefkoşa Kahvehaneleri: Bir Fincanın Etrafında Kurulan Şehir

Eski Lefkoşa’da kahvehane, yalnızca kahve içilen bir yer değildi. Kapının önünden geçen haber içeri girer, tavlanın sesi masaya yayılır, mahallede olan biten bir fincanın etrafında konuşulurdu.

Kahvehane neden önemliydi?

Kıbrıslı Türklerde kahvehane ve kulüplerin kamuoyu oluşumundaki rolünü inceleyen çalışmalar, bu mekânların toplumsal konuşma alanları olduğunu gösterir. Osmanlı dönemi Kıbrıs vakıfları üzerine çalışmada da 19. yüzyılda kahvehanelerin Türk/Müslüman esnaf tarafından işletildiğine ve farklı iş kollarından insanların buluştuğu yerlere dönüştüğüne dair kayıtlar aktarılır.

Bu yüzden eski kahvehane hafızası, yalnızca nostalji değildir. İnsanların iş aradığı, haber aldığı, tartıştığı ve bazen sessizce oturduğu kamusal bir ritimdir. Bir fincan kahve masada soğurken, şehir de kendi haberini üretirdi.

Bugünden bakınca

Bugün her eski mekân yerinde değil; ama kahveyle birlikte oturma, konuşma ve oyalanma alışkanlığı hâlâ tanıdık gelir. Kahvehaneyi romantik bir kartpostal gibi değil, şehrin gündelik arşivi gibi düşünmek gerekir. Orada herkesin adı bir kayda geçmezdi; fakat hayatın sesi kalırdı.

Kaynaklar

• Hasan Erçakıca, Kıbrıslı Türklerde Kamuoyu Oluşumunda Kahvehane ve Kulüplerin Rolü
• Osmanlı Devleti Döneminde Kıbrıs Vakıfları